«Το PEN International χαιρετίζει την απόφαση του δικαστηρίου, καθώς με αυτή επιβεβαιώνεται ο ζωτικός ρόλος της ελευθερίας της έκφρασης. Ωστόσο, η καταχρηστική αγωγή που κινήθηκε από τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης της Ιταλίας έστειλε ένα ανησυχητικό μήνυμα σε συγγραφείς και δημοσιογράφους σε όλη τη χώρα, ότι θα μπορούσαν και οι ίδιοι να βρεθούν στη θέση του κατηγορουμένου. Ενώ γιορτάζουμε τα καλά νέα, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο Σαβιάνο αντιμετώπιζε αυτές τις παράλογες κατηγορίες για χρόνια. Συνεχίζουμε να στεκόμαστε στο πλευρό του και επαναλαμβάνουμε την έκκλησή μας προς τις ιταλικές αρχές να καταργήσουν την ποινικοποίηση της δυσφήμησης. Κανείς δεν πρέπει να εκφοβίζεται ή να παρενοχλείται, ώστε να σωπάσει, απλώς και μόνο επειδή ασκεί κριτική», δήλωσε ο Burhan Sönmez, Πρόεδρος του PEN International.
Οι ιταλικές αρχές οφείλουν επειγόντως να καταργήσουν κάθε μορφή ποινικής δυσφήμησης και να θεσπίσουν νομοθεσία που να προστατεύει συγγραφείς, δημοσιογράφους και άλλους από στρατηγικές αγωγές κατά της συμμετοχής του κοινού (SLAPPs), ανέφερε σήμερα το PEN International, μετά την αθώωση του συγγραφέα, δημοσιογράφου και βραβευμένου από το PEN, Roberto Saviano, από την κατηγορία της δυσφήμησης του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης της Ιταλίας, Matteo Salvini, ύστερα από μια πολυετή δίκη.
Στις 16 Απριλίου 2026, δικαστήριο της Ρώμης έκρινε αθώο τον Roberto Saviano για τη φερόμενη δυσφήμηση του Matteo Salvini, ο οποίος τότε υπηρετούσε και ως Υπουργός Εσωτερικών, εξαιτίας ομιλίας στην οποία τον αποκάλεσε «Ministro della Mala Vita» («Υπουργό του Υποκόσμου»), φράση δανεισμένη από τον αντιφασίστα διανοούμενο των αρχών του 20ού αιώνα Gaetano Salvemini. Στην ομιλία του, ο Saviano κατηγόρησε τον Salvini ότι αγνόησε την επιρροή της μαφίας στην Ιταλία, επιλέγοντας αντίθετα να καλλιεργήσει εχθρότητα κατά των μεταναστών. Ο Saviano ανακοίνωσε στις 20 Μαρτίου 2019 ότι κλήθηκε σε δίκη βάσει του Άρθρου 595 του Ιταλικού Ποινικού Κώδικα, που προβλέπει ποινή έως και τρία έτη φυλάκισης. Η δίκη ξεκίνησε την 1η Φεβρουαρίου 2023. Ήδη από το 2018, ο Salvini είχε απειλήσει να άρει την αστυνομική προστασία του Saviano, η οποία ίσχυε από τον Οκτώβριο του 2006, μετά από απειλές της μαφίας που δέχθηκε κατόπιν της έκδοσης, τον Μάρτιο του 2006, του διεθνούς best seller *Gomorrah*. Το PEN International είχε επανειλημμένα καλέσει τις ιταλικές αρχές να αποσύρουν όλες τις κατηγορίες ποινικής δυσφήμησης εναντίον του Saviano, σε μια υπόθεση που έφερε όλα τα χαρακτηριστικά μιας SLAPP αγωγής.
Νωρίτερα, στις 12 Οκτωβρίου 2023, ο Saviano είχε κριθεί ένοχος και του είχε επιβληθεί πρόστιμο για δυσφήμηση της Πρωθυπουργού Giorgia Meloni, μετά από κριτική του σε ομιλία της το 2020, στην οποία είχε δηλώσει ότι τα πλοία ΜΚΟ που επιχειρούσαν διασώσεις προσφύγων στην κεντρική Μεσόγειο θα έπρεπε να κατασχεθούν και να βυθιστούν, ενώ οι επιβαίνοντες μετανάστες να επαναπροωθηθούν. Το PEN International είχε καταδικάσει την απόφαση ως ανησυχητικό πλήγμα για την ελευθερία της έκφρασης. Ο Saviano επέλεξε στη συνέχεια να μην ασκήσει έφεση.
Το PEN International αντιτίθεται στην ποινικοποίηση της δυσφήμησης σε κάθε περίπτωση. Ειδικότερα, τον Σεπτέμβριο του 2023, η Συνέλευση των Αντιπροσώπων του PEN International υιοθέτησε ψήφισμα σχετικά με τους νόμους περί ποινικής δυσφήμησης και τις SLAPP αγωγές, καλώντας ρητά να αποσυρθούν όλες οι κατηγορίες κατά του Saviano. Το PEN International χαιρετίζει, μαζί με τους εταίρους του, την έγκριση του νόμου ευρωπαϊκής αντιπροσώπευσης, που παρέχει στην ιταλική κυβέρνηση την εντολή να ενσωματώσει την Οδηγία (ΕΕ) 2024/1069, γνωστή ως Οδηγία κατά των SLAPP. Η προθεσμία εφαρμογής έχει οριστεί για τις 7 Μαΐου 2026.
Περισσότερες πληροφορίες
Ο Roberto Saviano, γεννημένος στις 22 Σεπτεμβρίου 1979, είναι ο συγγραφέας του Γόμμορα, διεθνούς μπεστ σέλερ με περισσότερα από 10 εκατομμύρια αντίτυπα παγκοσμίως. Άλλα έργα του περιλαμβάνουν τα Η ομορφιά και η κόλαση, Μηδέν Μηδέν Μηδέν Η τράτα των παιδιών (κυκλοφορούν στη χώρα μας από τις εκδ. Πατάκη) κ.ά. Έχει γράψει επίσης σενάρια για τον κινηματογράφο και το θέατρο και συνεργάζεται τακτικά με εφημερίδες και περιοδικά.
Στις 14 Ιουλίου 2025, δικαστήριο της Ρώμης επικύρωσε καταδίκες που είχαν επιβληθεί το 2021 στον Francesco Bidognetti, πρώην ηγετικό στέλεχος της ναπολιτάνικης μαφίας Camorra, και στον πρώην δικηγόρο του Michele Santonastaso. Καταδικάστηκαν σε 18 και 14 μήνες φυλάκισης αντίστοιχα για εκφοβισμό του Roberto Saviano. Οι απειλές που συνδέονταν με τη μαφία και διαβάστηκαν στο δικαστήριο τον Μάρτιο του 2008 από τον Santonastaso εκ μέρους του Bidognetti, ανάγκασαν τον Saviano να ζει υπό 24ωρη προστασία.
