Φωτογραφία: Maggie Sully/Alamy
«Η σημερινή ημέρα σηματοδοτεί μια ιδιαίτερα οδυνηρή επέτειο. Ο Σελαχατίν Ντεμιρτάς, επίτιμο μέλος του PEN, παραμένει άδικα φυλακισμένος στην Τουρκία εδώ και δέκα χρόνια, αποκλειστικά και μόνο επειδή άσκησε ειρηνικά τα θεμελιώδη δικαιώματά του. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει αποφανθεί δύο φορές ότι ο Ντεμιρτάς πρέπει να αποφυλακιστεί, χωρίς ωστόσο οι αποφάσεις του να έχουν εφαρμοστεί. Έχει προ πολλού έρθει η ώρα οι τουρκικές αρχές να συμμορφωθούν με τις υποχρεώσεις τους και να απελευθερώσουν τον Ντεμιρτάς από μια κράτηση που υπαγορεύεται από πολιτικά κίνητρα και χαρακτηρίζεται από απάνθρωπη σκληρότητα», δήλωσε ο Μπουρχάν Σονμέζ, Πρόεδρος του PEN International.
Το PEN International καλεί τις τουρκικές αρχές να προχωρήσουν στην άμεση και άνευ όρων αποφυλάκιση του συγγραφέα και επίτιμου μέλους του PEN, Σελαχατίν Ντεμιρτάς, με αφορμή τη συμπλήρωση δέκα ετών από τη σύλληψή του. Παράλληλα, επαναλαμβάνει την έκκλησή του προς τις αρχές να σταματήσουν να χρησιμοποιούν το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης ως μέσο καταστολής και φίμωσης των αντιπολιτευόμενων φωνών.
Ο συγγραφέας και πρώηνεπικεφαλής του φιλοκουρδικού Δημοκρατικού Κόμματος των Λαών (HDP), Σελαχατίν Ντεμιρτάς, συνελήφθη στις 4 Νοεμβρίου 2016 μαζί με οκτώ ακόμη μέλη του κόμματος. Οι συλλήψεις πραγματοποιήθηκαν στον απόηχο της απόπειρας πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου 2016 στην Τουρκία.
Κατά τη διάρκεια των επόμενων ετών, ο Ντεμιρτάς βρέθηκε αντιμέτωπος με αλλεπάλληλες ποινικές διώξεις, οι οποίες στηρίχθηκαν σε προσχηματικές κατηγορίες. Τον Σεπτέμβριο του 2018 καταδικάστηκε σε φυλάκιση τεσσάρων ετών και οκτώ μηνών, με την κατηγορία ότι είχε προβεί σε «τρομοκρατική προπαγάνδα» κατά τη διάρκεια ομιλίας του το 2013. Τον Μάρτιο του 2021 καταδικάστηκε εκ νέου σε φυυλάκιση τριών ετών και έξι μηνών για «εξύβριση» του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Στις 20 Σεπτεμβρίου 2019 απαγγέλθηκαν σε βάρος του νέες κατηγορίες περί τρομοκρατίας, στο πλαίσιο της λεγόμενης «υπόθεσης Κομπάνι», στην οποία 108 μέλη του HDP βρέθηκαν αντιμέτωπα με ποινικές διώξεις, έπειτα από έρευνα για τις αιματηρές διαδηλώσεις που είχαν πραγματοποιηθεί σε ολόκληρη την Τουρκία τον Οκτώβριο του 2014.
Τον Μάιο του 2024, ο Ντεμιρτάς κρίθηκε ένοχος για «συνδρομή στην υπονόμευση της ενότητας και της ακεραιότητας του κράτους», «υποκίνηση σε διάπραξη εγκλήματος» και «προπαγάνδα υπέρ τρομοκρατικής οργάνωσης». Καταδικάστηκε σε 42 χρόνια φυλάκισης, μαζί με δεκάδες άλλα μέλη του HDP που επίσης κρίθηκαν ένοχα.
Στις 6 Ιανουαρίου 2026, επιβλήθηκε στον Ντεμιρτάς επιπλέον ποινή φυλάκισης 17 μηνών και 15 ημερών, με την κατηγορία της «εξύβρισης» του Προέδρου Ερντογάν σε ομιλίες που είχε πραγματοποιήσει το 2015.
Οι τουρκικές αρχές εξακολουθούν να μην εφαρμόζουν δύο αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, οι οποίες εκδόθηκαν τον Δεκέμβριο του 2020 και τον Ιούλιο του 2025.
Το Δικαστήριο έκρινε ότι η συνεχιζόμενη κράτηση του Ντεμιρτάς παραβιάζει τα δικαιώματά του, διαπίστωσε την ύπαρξη πολιτικών κινήτρων πίσω από αυτήν και διέταξε την αποφυλάκισή του.
Τον Μάρτιο του 2025, η Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης κάλεσε εκ νέου τις τουρκικές αρχές να εφαρμόσουν τις αποφάσεις του Δικαστηρίου, οι οποίες είναι νομικά δεσμευτικές.
Παρά τις επανειλημμένες αυτές παρεμβάσεις, ο Ντεμιρτάς παραμένει κρατούμενος στις φυλακές της Αδριανούπολης, στη δυτική Τουρκία, σε απόσταση μεγαλύτερη των 1.600 χιλιομέτρων από την οικογένεια και τα αγαπημένα του πρόσωπα στο Ντιγιαρμπακίρ.
Το PEN International καταγράφει εδώ και πολλά χρόνια τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε βάρος Κούρδων συγγραφέων στην Τουρκία, όπου οι αρχές έχουν επανειλημμένα στοχοποιήσει την κουρδική γλώσσα και τον πολιτισμό, τα μέσα ενημέρωσης και τις πολιτικές οργανώσεις.
Με ψήφισμα που υιοθετήθηκε από τη Συνέλευση των Αντιπροσώπων του PEN International τον Σεπτέμβριο του 2022, η οργάνωση κάλεσε ρητά τις τουρκικές αρχές να τερματίσουν τις διώξεις και τις φυλακίσεις συγγραφέων, συμπεριλαμβανομένου του Ντεμιρτάς, οι οποίοι διώκονται αποκλειστικά επειδή υπερασπίζονται τα γλωσσικά, πολιτιστικά και πολιτικά δικαιώματα των Κούρδων.
Το PEN International επαναλαμβάνει την έκκλησή του προς τις τουρκικές αρχές να σταματήσουν τη συστηματική παρενόχληση και τον εκφοβισμό Κούρδων δημοσιογράφων, συγγραφέων, μέσων ενημέρωσης, πολιτικών, καθώς και των δικηγόρων που αναλαμβάνουν την υπεράσπισή τους.
Ωστόσο, η καταστολή σε βάρος των κουρδικών και αντιπολιτευόμενων φωνών συνεχίζεται αμείωτη, παρά τις διαπραγματεύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη με στόχο την επίτευξη βιώσιμης ειρήνης.
Πρόσθετες πληροφορίες
Ο Σελαχατίν Ντεμιρτάς γεννήθηκε στις 10 Απριλίου 1973. Κατά τη διάρκεια της φυλάκισής του έγραψε τη συλλογή διηγημάτων Seher (Αυγή), η οποία κυκλοφόρησε το 2017, σημείωσε αμέσως μεγάλη εμπορική επιτυχία και μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες. Το 2018 έλαβε επιχορήγηση για μεταφράσεις από το English PEN.
Στη συνέχεια έγραψε τα βιβλία Devran (2019), Leylan (2020), Efsun (2021), DAD (2023) και Arafta Düet (Duet in Purgatory) (2024), το οποίο συνέγραψε με τον Yiğit Bener. Το πιο πρόσφατο βιβλίο του, Jamal, κυκλοφόρησε το 2025.
Το PEN International πραγματοποιεί εδώ και χρόνια εκστρατείες για την υπεράσπιση του Σελαχατίν Ντεμιρτάς, αναδεικνύοντας ιδιαίτερα την περίπτωσή του στο πλαίσιο της εκστρατείας για την Ημέρα του Φυλακισμένου Συγγραφέα το 2021.
